Tuẓamin macci d tiɣimit i laẓ ed fad, wanag d aɛbad ay xeddmen Yinselmen i wudem n Ṛebbi. Win yuẓamen yessefk ad yefhem ay-a yernu ad iẓer tella tmussni sdeffir tuẓamin. Mi ara iḥeṛṛem wabɛaḍ ɣef yiman-is ucci ed tissit, d ṛṛuḥ-is ara yettjeṛṛib i wakk-n ad yeṣber ɣef lḥif n ddunit yernu, skud yeẓra lmumen i wudem n Uxellaq ara yettuẓam, yessefk fell-as ad yebɛed ɣef wayen akk yellan d iri-t, yessefk ad yexdem ayen ay wumi yezmer d lxir ed wayen yelhan Yezmer wemdan ad d-yelmed aṭas n tmussni seg tuẓamin. Gar-asen ad yefhem belli tuẓamin d aɛbad ay nxeddem i wudem n Ṛebbi, d aɛbad ay deg amdan (neɣ lɛebd) yettqerrib ɣer Ṛebbi ugar mi ara yejj tiɣawsiwin ay iḥemmel ed tid ay d-yettcihwi am wucci, tissit ed wuzuf (sexe). Mi ara yessiweḍ wemdan ad yeg ay-a i wudem n Ṛebbi, ad d-iban d tidet yettamen s Uxellaq, ad d-iban yesteɛṛef s ddaw n leɛnaya n Ṛebbi ay yella, d Ṛebbi kan ay wumi ay yettaɣ awal.
S tuẓamin, yesban-d lmumen iɛebbed Ṛebbi, am wakken ara d-yesban iḥemmel win ay t-id-ixelqen yernu la yettṛaju s ccuq ed ṣṣber i wakk-n ad yaweḍ ɣer wayen ay as-d-yessewjed Ṛebbi d lxir i wakk-n ad t-ijazi ɣef wayen yexdem. Yuɣ lḥal, ur yezmir ara walbaɛḍ ad yejj ayen iḥemmel, ayen ɛzizen fell-as, alamma yebɣa, alamma yumen ad yaf ayen yifen ayen yejja (yernu ay-a ad t-yaf kan ɣur Ṛebbi). Mi ara iẓer uneflas (lmumen) belli ma yuẓam (meḥsub ma yejja ccehwat ay tḥemmel tagant-nnes (nature)), ad yefṛeḥ yis-s Ṛebbi acku yessezwer Ṛebbi uqbel ccehwat-is. Dɣa, ad yejj ccehwat-nnes ad yeṣber fell-asent, anect yebɣu yeṣber-it, yernu aneflas (lmumen), ɣas yejja tiẓedt n ccehwat-nnes, d ṛṛaḥa ed tiẓedt nniḍen ara yaf mi ara yuẓum, mi ara yeɛbed Ṛebbi. Tamussni nniḍen ay nezmer ad tt-id-negmer seg tuẓamin d abrid ay aɣ-yettajjan ad naweḍ ɣer « tteqwa », meḥsub "tugdi n Ṛebbi". Yenna-d Ṛebbi ṣebḥan-s : "A kenwi s wid yumnen ! tura fell-awen tuẓamin akk-n ay tt-yura ɣef wid yellan uqbel-nwen i wakk-n ad tawḍem ɣer tteqw (tugdi n Ṛebbi)". Yuɣ lḥal, win yuẓamen ilaq fell-as ad yexdem lwajeb i yis ay t-yumeṛ Ṛebbi ed ad yejj leḥḥṛam. Yenna-d Nnbi, taẓallit ed sslam n Ṛebbi fell-as : "Win ur nettajja ara awal n ẓẓur, yettkemmil ixeddem s wawal n ẓẓur, ur as-yeḥwaj ara Ṛebbi ad yejj ucci ed tissit i wudem-is". [Yewwi-t-id Al Buxari]. Ihi mi ara yuẓum wemdan, yal tikkelt ay deg ara yebɣu ad yeg kra ubekkaḍ (leḥṛam), ad d-yemmekti belli yuẓam, dɣa ad yeṭṭef iman-is, ur ixeddem ara abekkaḍ-nni. Ɣef way-a ay d-yenna Nnbi amdan yuẓamen, mi ara yettwargem neɣ yettwaḍlem, yessefk ad d-yini : "aql-iyi uẓameɣ !". Mi ara d-yini lmumen awal-a, yesmektay-d win ay t-yewwḍen belli imi ay yuẓam ur yezmir ara ad asen-d-yerr rregmat neɣ ad d-icemmet deg-sen. Yesmektay-d ula d iman-is belli yuẓam i wudem n Ṛebbi yernu ur yezmir ara ad yeg abrid i yiman-is i wakken ad d-yessexṣer awal. Tamussni nniḍen ay d-nlemmed seg tuẓumin d mi ara d-yaf wemdan yuẓamen ul-is yettalday-d ɣef uɛebbeṛ ed umeyyez ed ummekti n Ṛebbi ṣebḥan-s. Yuɣ lḥal, mi ara yaf wemdan abrid ɣer ccehwat-nnes yernu akken ara tent-yeṛwu, yettaweḍ ɣer tegnit ay deg ur d-icelleɛ seg wacemma deg ddunnit-a, itteqqen allen-is ɣef ddin. Yezmer ad yeɛṣu wul-is, ad yedderɣel, ad yeɛẓeg, ad yettu yella Ṛebbi yili yessefk ad ixemmem i laxert-is. Ɣef way-a ay aɣ-d-yenṣeḥ Nnbi, taẓallit ed sslam n Ṛebbi fell-as, mi ara nerẓ Remḍan ilaq ad necc ad nsew s lmizan. Yenna-d (taẓallit ed sslam n Ṛebbi fell-as) : " D aɛebbuḍ ay d lḥila n d iri akk ay yettacaṛ bnadem ". [Wwin-t-id : Limam Aḥmad, Annisa’i akked Ibn Maja]. Ma deg ṣṣaḥiḥ n Muslim, yules-d i uḥadit ay deg yiwen wass, yenna-as Ḥanḍala Al-Usaydi (ad yeqbel Ṛebbi fell-as), ay yellan d yiwen seg yimura n Nnbi, taẓallit ed sslam n Ṛebbi fell-as, i Nnbi : " Ḥanḍala yuɣal d abedɛi " (amunafeq). Yesteqsa-t Nnbi, taẓallit ed sslam n Ṛebbi fell-as, yenna-yas : " Acuɣer ɛni ? ". Yenna-as Ḥanḍala : " Ay Amazen (imceyyeɛ) n Ṛebbi, mi ara nili yid-k, tesmektayeḍ-aɣ-d s Jihennama ed ljennet amzun nettwali-tent ger wallen-nneɣ. Maca mi ara nemsefraq yid-k, nettemlili ed tulawin-nneɣ ed warraw-nneɣ, ntettu amur meqqren seg wayen ay nesla sɣur-k ". Mi d-yekfa awal, yenna-as tlata yiberdan Nnbi (taẓallit ed sslam n Ṛebbi fell-as) : " Maca a Ḥanḍala, ay-a yesɛa lweqt-is, ay-nni yesɛa lweqt-is ". Ma d Abu Sulayman Al-Duraniy yenna-d : " Yuɣ lḥal, mi ara tellaẓ teṛwiḥt ed ad tfad, yettiḥnin-d wul yernu yettizdig. Mi ara tecc teṛwiḥt, ul yettderɣil ". Tamussni nniḍen ara d-nelmed seg tuẓamin nettat ɣef wemdan yesɛan cci. Mi ara yuẓum win yesɛan cci, ad d-yerr s lexbar belli Ṛebbi yerẓeq-it s lxir, yefka-as nneɛmat n wucci, n tissit akked wuzuf. Imir-n, ad iẓer ur tent-ufin ara akk medden ihi ad iḥulfu i wayen ttḥulfun, dɣa ad yeḥmed Ṛebbi ad t-yesnemmer (ad t-yeckeṛ) imi ay d as-d-yefka nneɛmat-a. Win yesɛan cci, mi ara yuẓam, yessefk ad d-yemmekti gma-s-nni igellil itekken ahat ass s lekmal-is yemmut seg laẓ. Ɣef way-a ay yessefk ad as-iṣeddeq i wakk-n ad yecc yigellil, ad isew, ad yels… Tamussni nniḍen ay aɣ-d-tesselmad tuẓamin d asleɣmi (aderreb) n teṛwiḥt i ṣṣber. Amdan yettuẓumen, la yettḥeṛṛib taṛwiḥt-is i wakk-n ad teṣber ed ad teḥkem iman-is. S way-a, yezmer lmumen ad yeḥkem iman-is. Ad yezmer ad ixeddem kan ayen ay t-inefɛen ed wayen ay deg yezmer ad yaf lehna. Yuɣ lḥal, tanefsit n wemdan tettawi-t dima ad yexdem cceṛ, ala wid ay yeṛḥem Ṛebbi ay imenɛen seg wanect-a. Alebɛaḍ, lemmer ad yesseɣzef amrar i tnefsit-is, ad yeg abrid i yiman-is ad itteg ayen ay as-yehwan i tnefsit-is, yezmer ad t-yawi way-a ɣer waṭas n yimihiten (dangers). Maca mi ara yernu wemdan tanefsit-is, ad yezmer ad tt-yessiweḍ ɣer weswir ɛlayen n liman ed ṣṣber. Yezmer akk-a ad yaweḍ ɣer tqacuct deg tudert-is, ad yaweḍ ɣer wayen yebɣa. Tamussni nniḍen ay d-nlemmed mi ara yuẓum wemdan : taṛwiḥt-is n lmumen yuẓamen tettaḥqar iman-is, tteffeɣ-it temɣer n yiman, yettaf iman-is d amecṭuḥ, yesteɛṛif s tidet yernu yittiḥnin s ddaw n leɛnaya n Uxellaq. Yuɣ lḥal, mi ara yeṛwu wemdan ucci, tissit akked wuzuf, yettuɣal d win yettqabaḥen, ijehhel, yessemɣar iman-is, yettzuxxu ɣef medden, am wakken yettgami ad yesteɛṛef s tidet. Taṛwiḥt ara xaṣṣent ccehwat-a, tettnadi-tent i wakken ad teqḍeɛ laẓ-is ed fad-is deg-sent, maca, mi ara tent-teṛwu, tanefsit n wemdan tfeṛṛeḥ sakk-in tjehhel. Dɣa d ta ay d ssebba ay tt-yettawin s axeṣṣar. Ala wid ay yeṣṣer Ṛebbi ara imenɛen seg wanect-a. Tamussni nniḍen ay aɣ-d-tesselmad tuẓamin d tin ara nefhem mi ara nẓer iẓuran n yidammen deg tfekka-nneɣ (ṣṣura-nneɣ) ttuɣalen ḥeṛsen mi ara yellaẓ ed mi ara yeffad wemdan. Dɣa, mi ara ḥeṛsen yiẓuran, Cciṭan (ad t-yexzu, yenɛel-it), ad ḥeṛsen yiberdan ay seg yettɛeddi deg ṣṣura-nneɣ. Yuɣ lḥal, yettazzal Cciṭan deg ṣṣura n bnadem am yidammen yettazzalen deg yiẓuran-nneɣ, am wakken ay t-id-yenna Nnbi (fell-as taẓallit n Ṛebbi ed sslam-is) deg wawal-is iṣeḥḥan itebten deg ṣṣaḥiḥat n Muslim ed Lbuxari. Ihi, ma yuẓam wemdan yezmer ad yeḥkem deg uweswas n Cciṭan, yezmer ad yernu ccehwat ijehden. Ɣef way-a ay d-yenna Nnbi, taẓallit ed sslam n Ṛebbi fell-as : " Ay ilmeẓyen ! win izemren deg-wen i jjwaj, ad yejwej, acku jjwaj d netta ay d afrag i wallen (d ẓẓerb ara yessinfen i wallen ur yettmuqul ara yis-sent s ayen iḥeṛmen) yernu d tawaṣṣra i tɛawṛa-nnes. Ma d win ur nezmir ara ad yejwej, ad yuẓam, imi tuẓamin ed tuṣṣra (tettḥuddu seg leḥṛam) ". Tamussni nniḍen ara d-nelmed seg tuẓamin d mi ara nissin lfayda ara yaf win yuẓamen ula deg tezmert-is. Mi ara yessenqes wemdan ucci, ad yesteɛfu anagraw-is (système) n tgella kra n lweqt. Tettifsus tfekka (ṣṣura) yerna ad tessuffeɣ telxex (lewsex) ay izaden deg-s, ay izemren daɣen ad iḍurr tazmert n wemdan. S way-a ay nezmer ad nẓer temɣer ed telqey n tmussni n Ṛebbi ṣebḥan-s ed wacḥal yenfeɛ wayen ay d-yesselmed i yimexlaq-is ! Ad aɣ-yeg Ṛebbi seg wid ifehhmen ddin-nneɣ ed lesrar n wayen ay d aɣ-d-yesselmed. Ad aɣ-yawi Ṛebbi ed webrid ama deg ddin-nneɣ ama deg ddunnit-nneɣ. Ad aɣ-isemmeḥ Ṛebbi, ad isemmeḥ i lwaldin-nneɣ ed Yinselmen meṛṛa. Ad yeẓẓal Ṛebbi ad ibarek ɣef Nnbi Muḥemmed, taẓallitd sslam n Ṛebbi fell-as, ed wat wexxam-is ed wid ay t-iḍefren seg wul ar ass n ddin. Taggara ad nini aḥmad i Ṛebbi, bab n yimaḍalen.
Limam Muḥemmed Saaliḥ Al Ɛutaymin. ( Asuɣel ɣer tmaziɣt : Omar Mouffok )
Sonia Ladjadj
| < Prev | Next > |
|---|
Timetti
Yessekf ad nezwir seg yiman-nneɣ, yessekf ad naru s tmaziɣt tura!!!
Arma neḥqer iman-nneɣ ara aɣ-ḥeqren wiyaḍ !!! Ar ass-a mazal llan yemsiwlen n taɛṛabt ay aɣ-d-yettinin: "Tamaziɣt-nwen ur telli d iles", mi asen-nniɣ "ayɣer ???", ad iyi-d-inin: "Imaziɣen ur ttarun s yiles-nsen,...
Werjin ad teqqel tmaziɣt d tunṣibt skud ur tt-nerri d tunṣibt nekni s timmad-nneɣ, yerna ma teqqel d tunṣibt yili nekni mazal-aɣ nessawal s tefṛansist ed taɛṛabt gar-aɣ, ẓer UR N UKLAL ARA AD TT-NESƐU D TUNṢIBT.
Lemmer ad teqqel tmaziɣt d tunṣibt yili nekni nettaḍsa,...
Taqbaylit
Ad kemmleɣ akeyyef n dduxan, w ad huddeɣ axxam-iw?Nek d yiwet n tmettut n 34 iseggwasen, zewǧeɣ sɛiɣ 2 igwerdan u ḥemlaɣ argaz-iw.Maca tura sɛiɣ yiwen wugur muqren i yiceɣwben. Tesseɣ duxxan s tufra n wergaz-iw. Iwalayi...





Ihi ad ner achu igh ruhen s isurdiyen...
azul darviviss dhssah nek dheghmass n...
Azul, bghigh ad inigh i mas Merich ta...