Taqbaylit , niɣ Tazwawt d tutlayt i tt‑meslayen Iqbayliyen. Taqbaylit tett‑ikki deg tutlayin timaziɣin. Ma ɣas tutlayt tamaziɣt, zik, tettwaru s isekkilen n tifinaɣ akken tett‑w'aru tmaceɣt ar ass-a, tamaziɣt tazwawt neɣ taqbaylit tett‑w'aru nettat s isekkilen ilatiniyen. Adlis amenzu i d-yeffɣen s teqbaylit d win yura Adolphe Hanoteau ɣef tuɣac n ğerğer (1867); deffir-es d Auguste Mouliéras i yuran sin yidlisen af tmucuha n Tmurt n leqbayel (1891, 1893-95), ak d Bulifa i yuran taktabt ɣef isefra n Si Muhend (1904). Imir-en, uran Ifransiwen kra n yedlisen ɣef tmucuha d isefra n Iqbayliyen.
Ungal amenzu ittwarun s teqbaylit d win yura Belεid at εli deg iseggasen 1940. Adlis i s-yefkan ilugan iressan n tjerrumt i teqbaylit d win yura Dda Lmulud Mεemri. Kamel Ait Zerrad netta yerna-d ɣef umahil n Dda Lmulud i wakken ad iressi ugar ilugan n tjerrumt n tutlayt-ayi. Iseggasen-a ineggura ffɣen-d azal n 400 idlisen s tmaziɣt, gar ammuden n isefra, tullisin akk d ungalen.Taqbaylit ass mi i d-kecmen ifransiwen ar tmura n tefriqt ugafa tella tettwameslay deg yiwet n temnaṭ meqqren azal n snat n tikkwal tamnaṭ n leqbayel n wass-a. Seg tudrin i d-yezzin i Mila, terreḍ ar tid n idurar n Lḥuḍna, izuɣar n Ṣṭif, idurar n Jijel, Msila, tuɣaleḍ-d ar tmurt n leqbayel n wass-a, At Wertiran, At Yaεla, akk d iderma n temnaṭ n Bgayet, n Tubirett akk d wid n Tizi d Bumerdas.Imir ifransiwen tekkan ɣef lquyyad akk d Bacaɣat akken ad qehren agdud. Kksen akal i wid yellan zedɣen anda yella wakal yelhan i tyerza, kra snegren-t, kra snejlan-t. Fkan akal nni i Lquyyad. Lquyyad-agi akk d Bacaɣat d wid yeɣran taεrabt, ifransiwen llan lemmden taεrabt akken ad ttemyarun d lquyyad-a, imezdaɣ yeqqimen d aklan deg tmurt nsen yeqqim-asen-d kan ad ḍefren almi i d-ufan iman nsen ttun tutlayt nsen, akken i sen-iruh wakal nsen, ǧǧan iman nsen tuɣ fell-asen taɛrabt am akken werǧin mmeslayen taqbaylit. Ihi akka i teqqurmeḍ tjumma anda tettwameslay teqbaylit ass-a.I izemren a tt-iḥadden ɣef wengar d tira akk d tayri d wazal ad as-fken warraw-is. Ma tenger teqbaylit ad negren iqbayliyen, a d-qqimen imdanen war idles, a sen-teḍru am tebrikt yettun tikli n tyaziṭ, tin n tsekkurt ur as-tewwiḍ ara. Ttbut ɣef aya, ad iɣer kan yiwen amek d-gran wid akken yettun tutlayt nsen uɣen tutlayt nniḍen anda yewweḍ wazal nsen. Win i d-yusan a ten-yenher am ulli.
| < Prev |
|---|
Amezruy
AMENNUΓ N TMEṬṬUT TAQBAYLITTameṭṭut taqbaylit teṭṭef amḍiq d agejdan di tmetti tazzayrit. Fell-as i yebna wexxam, mebla nettat ur yezmir ara wemdan ad yidir, ur yezmir ara ad yaweḍ γer lebγi-s neγ γer yeswi-s. Telha-d s leqdic n wexxam d win n lexla Tameṭṭut taqbaylit d nettat...
Read More...Taqbaylit , niɣ Tazwawt d tutlayt i tt‑meslayen Iqbayliyen. Taqbaylit tett‑ikki deg tutlayin timaziɣin. Ma ɣas tutlayt tamaziɣt, zik, tettwaru s isekkilen n tifinaɣ akken tett‑w'aru tmaceɣt ar ass-a, tamaziɣt tazwawt neɣ taqbaylit tett‑w'aru nettat s isekkilen ilatiniyen. Adlis amenzu...
Read More...[Tafsut n 1980 deg Tmurt n Leqbayel d tin ay ikecmen deg umezruy (ttarix) n tmaziγt d win n Ldzayer akk-n ma tella. Deg wussan-nni, ḍrant aṭas n tγawsiwin s tγawla, d tid ay yuraren dduṛ d ameqran deg tikli i lmend n westeεṛef s tmaziγt deg tmurt-is. Yelha ma nessawel-d γef way-n yeḍran...
Read More...




Tanmirt-ik s umagrad-agi (article) .
acku yeččur d-ttinfaliyin (les expressions).
yefka cwiṭ inzi ɣar teqbaylit n isegwasen-nni n saεṭ (70).
Afud uzmir